Iako niko nije zaista alergičan na Sunce, pojedini ljudi su veoma osetljivi na različite vrste sunčevog zračenja i nakon boravka na suncu mogu razviti blage ili ozbiljne reakcije.
Postoji nekoliko vrsta takozvanih „alergija na sunce“, a jedna od najčešćih je polimorfna svetlosna erupcija (PMLE) – autoimuno oboljenje kože koje se javlja nakon izlaganja suncu, piše Harvard medical schoool. Među ostalim stanjima koja se svrstavaju u alergije na sunce su solarna urtikarija (koprivnjača i crvenkaste promene koje se obično javljaju od 30 minuta do dva sata nakon izlaganja suncu), aktinički prurigo (izraženo svrbljive papule i čvorići na delovima kože izloženim suncu) i fotoalergijska reakcija, koja nastaje kada UV zraci promene hemijsku strukturu lekova ili preparata nanetih na kožu, pa organizam razvije alergijsku reakciju na novoformiranu supstancu.
Šta izaziva PMLE?
Kod osoba sa PMLE-om sunčevi zraci aktiviraju ćelije imunog sistema koje napadaju sopstvenu kožu, pa dolazi do reakcije na ultraljubičasto (UV) zračenje.
PMLE čini oko 70 odsto svih kožnih promena izazvanih suncem. Može se javiti kod osoba oba pola i svih tipova kože, a najčešće počinje u tinejdžerskom dobu ili ranoj odrasloj dobi. Smatra se da postoji i nasledna sklonost ovom oboljenju. Dodatni faktori rizika su ženski pol, svetla put i život u severnijim krajevima.
PMLE je češći kod mladih žena koje žive u oblastima sa umerenom klimom. Tokom zime one su malo izložene suncu, pa kada stigne proleće ili leto, intenzivnije UV zračenje lakše izaziva reakciju. Nasuprot tome, ljudi koji žive u toplijim krajevima tokom cele godine su više izloženi suncu, pa organizam postepeno razvija veću toleranciju.
Kako izgleda PMLE?
Prvi simptomi mogu se javiti nekoliko sati ili nekoliko dana nakon prvog većeg izlaganja suncu u sezoni, najčešće tokom proleća ili početkom leta.
Najčešće su zahvaćeni delovi tela koji su tokom zime pokriveni odećom, a leti ostaju otkriveni – vrat, dekolte i spoljašnja strana ruku.
Nakon izlaganja suncu pojavljuju se crvenkaste promene koje mogu da svrbe, peku ili izazivaju osećaj žarenja, ali obično ne ostavljaju ožiljke.
U težim slučajevima promene mogu zahvatiti veći deo tela, a mogu biti praćene glavoboljom, povišenom temperaturom, umorom i padom krvnog pritiska. Ako se jave takvi simptomi, potrebno je što pre potražiti lekarsku pomoć. Ukoliko sumnjate da imate PMLE ili neku drugu alergiju na sunce, najbolje je da se obratite dermatologu.
Da li PMLE prolazi?
Kožne promene uglavnom prolaze za oko 10 dana, a tokom oporavka treba izbegavati dalje izlaganje suncu.
Osobe koje imaju PMLE često osećaju značajnu nelagodnost tokom proleća i leta, ali zanimljivo je da se kod mnogih ponovljenim izlaganjem suncu reakcije postepeno ublažavaju. Ovaj fenomen poznat je kao efekat očvršćivanja kože – promene koje se kasnije javljaju obično su blaže i lakše se podnose.
Kako se leči alergija na sunce?
Pošto naučnici još ne razumeju u potpunosti šta izaziva alergiju na sunce, ne postoje pouzdane metode kojima se ovo stanje može sprečiti.
Kako voditi računa o sebi ako imate alergiju na sunce?
Kako piše Clevelandclinic ako imate alergiju na sunce, sledeće mere mogu pomoći u sprečavanju novih epizoda:
- Na početku proleća i leta postepeno produžavajte vreme koje provodite na suncu kako bi se koža postepeno prilagodila.
- Izbegavajte sunce kada je najjače, između 10 i 16 časova. Boravite u zatvorenom prostoru ili u hladu.
- Prestanite da koristite lekove i preparate koji izazivaju povećanu osetljivost na sunce, ukoliko vam to odobri lekar.
- Koristite zaštitnu opremu, poput šešira sa širokim obodom, odeće dugih rukava i nogavica, kao i zaštitnih folija za prozore koje blokiraju sunčeve zrake.
- Koristite kremu za sunčanje sa zaštitnim faktorom najmanje SPF 30. Nanosite je ponovo svaka dva sata, a češće ako se znojite ili plivate.
Kako ublažiti alergijsku reakciju na sunce?
Ako se simptomi ipak pojave:
- Sklonite se sa sunca.
- Stavite hladne, vlažne obloge na zahvaćene delove kože.
- Pijte dovoljno vode kako biste ostali hidrirani.
- Uzmite antihistaminik koji se može kupiti bez recepta.
Kod osoba koje razviju PMLE, promene na koži mogu se lečiti kortikosteroidnim kremama. U težim slučajevima lekar može preporučiti i kratkotrajnu terapiju kortikosteroidima u obliku tableta.
Pošto je PMLE autoimuno oboljenje, u pojedinim slučajevima koriste se i lekovi koji smanjuju aktivnost imunog sistema, poput azatioprina.
Antihistaminici mogu pomoći da se skrate trajanje i intenzitet promena koje svrbe ili peku, a istovremeno ublažavaju upalu.
Od dodataka ishrani, ekstrakt Polypodium leucotomos, dobijen iz tropske paprati, pokazao je snažno antioksidativno i protivupalno dejstvo koje može pomoći u prevenciji PMLE-a. Sličan efekat mogu imati i suplementi koji sadrže likopen i beta-karoten. O njihovoj primeni najbolje je konsultovati dermatologa.