Pastor Mark Berns koji je nedavno zajedno sa patrijarhom srpskim Porfirijem boravio u Srbiji, na Kosovu i u Republici Srpskoj, predstavljen kao Trampov savetnik za duhovna pitanja, pozvao je vlasti u Prištini da trajno omoguće poglavaru SPC nesmetan pristup Pećkoj patrijaršiji, manastiru Visoki Dečani i drugim pravoslavnim svetinjama na Kosovu, bez zabrana ulaska i administrativnih prepreka, uključujući postojeću obavezu najave posete 72 sata unapred, piše KoSSev.
Istovremeno, naglasio je da njegov apel nije usmeren protiv kosovskih Albanaca ili muslimanske zajednice, već da predstavlja poziv na jednaku versku slobodu, dostojanstvo i međusobno poštovanje svih zajednica, navodi KoSSev.
Objavu američkog pastora danas je preneo i manastir Visoki Dečani na društvenoj mreži Iks.
Following my visit to Serbia, Kosovo and the Republic of Srpska with his Holiness Patriarch Porfirije, the US State Department has opened diplomatic talks with Serbia in holding Kosovo accountable for the mistreatment of Christians including the Serbian Orthodox Christians.
As a…
— Pastor Mark Burns (@pastormarkburns) July 17, 2026
„Patrijarh ne sme da bude tretiran kao politička pretnja”
Berns je naveo da je tokom nedavne posete imao čast da zajedno sa patrijarhom Porfirijem obiđe stavropigijalnu lavru Pećku patrijaršiju i manastir Visoki Dečani, koje je opisao kao istorijsko i duhovno središte Srpske pravoslavne crkve.
„Njegova svetost treba da može slobodno da ulazi na Kosovo kako bi obavljao svoje pastoralne dužnosti, posećivao vernike i molio se u istorijskim manastirima svoje Crkve. Ne bi trebalo da bude tretiran kao politička pretnja, niti da prolazi kroz nepotrebne političke prepreke samo da bi posetio duhovni dom Srpske pravoslavne crkve”, istakao je.
Posebno je ukazao na pravilo prema kojem se posete poglavara SPC moraju najaviti 72 sata unapred.
„Svaki zahtev da srpski patrijarh mora da najavi svoju posetu 72 sata unapred trebalo bi preispitati. Nikada više ne bi smeo da bude sprečen da uđe na Kosovo kako bi se molio, služio svom narodu ili posetio drevne svetinje koje su poverene Srpskoj pravoslavnoj crkvi”, navodi.
Dodao je da su prethodne zabrane ulaska patrijarhu, prema njegovim rečima, opravdano izazvale međunarodnu zabrinutost zbog stanja verskih sloboda.
„Ovo nije poruka protiv Albanaca”
Berns je naglasio da njegov apel nije usmeren protiv Albanaca, muslimanske zajednice ili građana Kosova.
„Ovo nije poruka protiv albanskog naroda, muslimanske zajednice ili ljudi na Kosovu. Ovo je poziv na pravičnost, dostojanstvo, međusobno poštovanje i versku slobodu za sve”, napisao je.
Rekao je da muslimani moraju da imaju slobodu da ispovedaju svoju veru, kao i hrišćani, te da svaki verski poglavar mora da ima mogućnost da se stara o svojim vernicima „bez diskriminacije, zastrašivanja ili nepotrebnih prepreka”, prenosi KoSSev.
Na kraju je pozvao vlasti u Prištini da trajno garantuju Srpskoj pravoslavnoj crkvi i njenom poglavaru nesmetan pristup manastirima, crkvama, sveštenstvu i vernicima.
„Verske slobode ne mogu zavisiti od etničke pripadnosti, politike ili spornih granica. Sveta mesta moraju ostati mesta molitve, isceljenja, pomirenja i mira”, naveo je.
Pozvao se na strateški dijalog Srbije i SAD
Bernsova objava usledila je juče, u petak 17. jula, kad su Sjedinjene Američke Države i Srbija u Vašingtonu održale prvi sastanak u okviru novouspostavljenog strateškog dijaloga.
U osvrtu na taj događaj, Berns je ocenio da je američki Stejt department, kroz novi format saradnje sa Srbijom, otvorio i diplomatske razgovore o, kako je naveo, položaju hrišćana, uključujući pripadnike Srpske pravoslavne crkve na Kosovu.
„Posle moje posete Srbiji, Kosovu i Republici Srpskoj sa Njegovom svetošću patrijarhom Porfirijem, Stejt department SAD otvorio je diplomatske razgovore sa Srbijom o pozivanju Kosova na odgovornost zbog lošeg postupanja prema hrišćanima, uključujući i pravoslavne Srbe”, napisao je Berns.
Istovremeno je zahvalio predsedniku SAD Donaldu Trampu i državnom sekretaru Marku Rubiju na, kako je podvukao, posvećenosti zaštiti verskih sloboda i progonjenih verskih zajednica širom sveta.
U zajedničkom saopštenju objavljenom nakon prvog sastanka strateškog dijaloga Srbije i SAD ne spominju se ni Kosovo, ni Srpska pravoslavna crkva, niti pitanje verskih sloboda. Dokument je fokusiran na produbljivanje saradnje u oblastima energetike, odbrane, tehnologije, nauke i obrazovanja.
Istovremeno, Stejt department je u odgovoru za Radio Slobodna Evropa saopštio da strateški dijalog sa Kosovom ostaje suspendovan i da će biti obnovljen tek kad Priština ispuni preuzete obaveze prema Srbima na Kosovu, piše KoSSev.
Posle saopštenja Eparhije i odgovora Kosovske policije
Bernsova poruka dolazi i neposredno nakon što je Eparhija raško-prizrenska objavila jedno od svojih najopsežnijih saopštenja poslednjih godina, upozoravajući da se položaj Srpske pravoslavne crkve i srpskog naroda na Kosovu dramatično pogoršao, pozivajući međunarodnu zajednicu da reaguje, navodi KoSSev. Eparhija je navela da bi, ukoliko izostane međunarodna reakcija, moglo doći do „potpunog nestanka srpskog naroda sa ovog prostora”.
U saopštenju je posebno kritikovan rad Kosovske policije, za koju Eparhija tvrdi da se među Srbima sve više doživljava kao instrument pritiska, uz pozivanje na ovogodišnja privođenja tokom Vidovdana, postupanje prema hodočasnicima, odnos prema zaštitnim zonama oko pravoslavnih svetinja, položaj manastira Visoki Dečani, Hrama Hrista Spasa u Prištini i druga pitanja za koja smatra da ugrožavaju verske slobode i položaj Srpske pravoslavne crkve.
Na te navode reagovala je istog dana Kosovska policija, odbacujući optužbe kao neosnovane i poručivši da ne sprovodi institucionalnu politiku pritiska, diskriminacije ili zastrašivanja Srba i Srpske pravoslavne crkve, već da postupa isključivo u skladu sa zakonom. Policija je navela da štiti verske objekte svih zajednica, da je Vidovdan protekao bez ometanja verske ceremonije, kao i da su sve policijske mere preduzimane isključivo na osnovu individualne odgovornosti, a ne etničke ili verske pripadnosti.
Od posete svetinjama do današnjeg apela
Berns je na kraju poručio da će, kao „duhovni diplomata”, nastaviti da se zalaže za srpske hrišćane, albanske muslimane i sve ljude koji žele da svoju veru ispovedaju u miru, ocenjujući da su međusobno poštovanje, dijalog i verske slobode preduslov trajnog pomirenja na Kosovu i u regionu.
Berns je početkom jula boravio u višednevnoj poseti Srbiji i Kosovu kao deo delegacije američkih poslovnih ljudi i saradnika.
Tokom boravka, zajedno sa patrijarhom Porfirijem i episkopom novobrdskim Ilarionom, obišao je Pećku patrijaršiju, Gračanicu i Visoke Dečane.
Po završetku posete, na administrativnom prelazu Merdare pripadnici Kosovske policije uručili su mu priznanje zbog javnih pohvala njihovom radu, dok je potom u Beogradu predsedniku Srbije Aleksandru Vučiću dodelio priznanje „Spiritual Diplomat“, koje njegova organizacija Spiritual Diplomats uručuje pojedincima za koje ocenjuje da doprinose miru, dijalogu i pomirenju.
Ranije ove nedelje u razgovoru za Radio Slobodna Evropa potvrdio je da na Kosovo nije došao kao zvanični predstavnik Sjedinjenih Američkih Država, pregovarač niti izaslanik administracije predsednika Donalda Trampa, već kao hrišćanski pastor i osnivač pokreta Spiritual Diplomats, sa ciljem da doprinese međureligijskom dijalogu, zaštiti verskih sloboda i pomirenju.
Tada je naveo i da će svoja zapažanja o položaju Srpske pravoslavne crkve i verskim slobodama preneti Stejt departmentu.