Kada pomislimo na starenje, često mislimo na spoljne znakove, poput sede kose ili bora.
Ali starenje se dešava i tamo gde ga ne vidimo — u našim organima, tkivima, ćelijama, pa čak i u DNK — i te promene utiču ne samo na to kako izgledamo u ogledalu, već i na opšte zdravlje. Ako naši hromozomi trpe veće oštećenje povezano sa starenjem, možemo očekivati da se starimo brže — ali nova studija ukazuje na način da se to ublaži.
Istraživanje objavljeno u recenziranom American Journal of Clinical Nutrition u julu 2025, poznato kao VITAL Telomere Study, pokazalo je da uzimanje široko popularnog vitamina — vitamina D — može pomoći u usporavanju starenja podržavanjem zdrave DNK.
Ključ, prema istraživačima sa Harvarda, Brigham and Women’s Hospital, Medical College of Georgia i University of Massachusetts Lowell, jeste očuvanje jedne malo poznate karakteristike ćelijske biologije: telomera, piše Healthy.
Telomere su zaštitni kapci na krajevima hromozoma koji sprečavaju da se DNK niti troše ili zapetljaju, objašnjavaju stručnjaci sa National Institutes of Health (NIH).
Možete ih zamisliti kao plastične krajeve pertli, koji sprečavaju habanje. „Svaki put kada se ćelija deli, telomere postaju nešto kraće. Na kraju postaju toliko kratke da ćelija više ne može uspešno da se deli i umire,“ navode stručnjaci NIH-a.
Skraćivanje telomera je normalan deo starenja, ali studija kaže da je ovaj proces povezan i sa bolestima poput raka i srčanih oboljenja. Zbog toga naučnici traže načine da usporavaju skraćivanje telomera.
VITAL Telomere Study je ispitivala da li uzimanje vitamina D3 ili omega-3 masnih kiselina može pomoći u zaštiti telomera tokom vremena. Studija je deo većeg kliničkog ispitivanja koje je obuhvatilo više od 25.000 odraslih u SAD starijih od 50 godina.
Manja grupa od 1.054 učesnika imala je merenu dužinu telomera na početku studije, posle dve godine i ponovo posle četiri godine. Učesnici su nasumično dobijali:
Vitamin D
Omega-3
Oba
Placebo
Nakon četiri godine, istraživači su otkrili da su osobe koje su uzimale vitamin D3 (2.000 jedinica ili 50 mikrograma dnevno) imale sporije skraćivanje telomera u poređenju sa onima koji su primali placebo.
Doza korišćena u studiji bila je značajno veća od dnevne preporučene količine vitamina D prema NIH-u, koja iznosi 600–800 IU (20 mcg) za odrasle i decu stariju od četiri godine.
NIH sumira studiju ovako: „Kada su istraživači uporedili dužinu telomera u belim krvnim zrncima između dve grupe, primetili su značajnu razliku.“ Uglavnom, ispitanici koji su uzimali vitamin D3 izgubili su oko 140 manje parova baza telomera tokom četiri godine (možete ih zamisliti kao stepenike na DNK merdevinama) — što sugeriše da vitamin može pomoći u zaštiti hromozoma od starenja. Na osnovu prethodnih studija, „to bi moglo biti ekvivalentno do tri godine usporenog starenja.“ Međutim, suplementi omega-3 u dnevnim dozama od jednog grama nisu pokazali efekat na dužinu telomera u ovoj studiji.
Ali studija je otkrila i druge značajne rezultate. U poređenju sa placebom, dnevna suplementacija vitaminom D3 „smanjila je incidenciju uznapredovalog (metastatskog ili fatalnog) raka za 17%.“ Dalje, „suplementacija vitaminom D“ — sa ili bez omega-3 tokom pet godina — „smanjila je sve novo nastale autoimune bolesti za 22%.“
Pre nego što počnete da uzimate bilo koji novi suplement, uključujući vitamin D, obavezno se konsultujte sa svojim lekarom ili farmaceutom.